Tai chi - Tennis links

Ik ben niet de eerste en niet de enige die taijiquan gebruikt om beter te tennissen, en omgekeerd. Ik licht er een paar voorbeelden uit, die illustratief zijn voor verschillende benaderingen van taijiquan.

1. 1.Mensen die taijiquan zien als langzaam bewegen, zonder de bewegingsprincipes te doorgronden:  Wimbledon 2012. Mooi filmpje om bewegingen te toetsen aan de criteria die op deze pagina te vinden zijn. (3e kolom).
   

2. 2.Een Amerikaan die taijiquan vooral ziet als een ontspannen, meditatieve manier van bewegen: Lee Altwater. Dit is kenmerkend voor taijiquan beoefening waarbij het accent op de gezondheidsaspecten ligt (niet op de martiale aspecten).
   

3. 3.Een benadering van taijiquan op een warme dag in Canada. Ook hier ligt het accent op gezondheid en ontspanning, maar met en een vleugje ‘Oosterse magie’: dr. George Ho.
   

Tennis filmpjes

Samen met filmer Sjoerd van Dijk hebben we twee filmpjes gemaakt die iets laten zien van taijiquan als basistraining voor tennis.

Het aardige van tennis is dat je in deze toepassing veel taiji-kennis kunt laten zien, zonder direct de diepte in te gaan. In het eerste filmpje wordt Chan-si techniek, de bouwsteen van alle taijiquan, vertaald naar tennis.

Het tweede filmpje toont de eerste 15 bewegingen van de Lao Jia vorm. De lao jia vorm is de oudste taiji-vorm die nog bestaat. Het is nog steeds de ruggengraat van Chen stijl taiji-training. De bewegingsprincipes, die met de lao jia vorm worden ingeslepen, zijn een uitstekende basis voor tennis.

In het OneMoves taiji-onderwijs worden deze bewegingsprincipes uitgediept. Dat lukt alleen zonder racket en bal. Zodra je met een bal gaat oefenen wordt de training resultaatgericht en verdwijnt de verdieping. Het accent verschuift naar lichaamsconditie, kracht, snelheid en oog-hand coördinatie. Ook niet onbelangrijk natuurlijk. Maar als je echt de diepte in wilt, kom je vanzelf terecht op taijiquan. In Chen stijl taijiquan is de kennis en de trainingsmethode van het bewegen op een ongeëvenaard grondige manier uitgewerkt.

Conditionering

Taiji-training draait om een specifieke lichaamsconditionering, waarbij je beweegt vanuit je buik. In principe beweeg je rondom een vertikale as, die diep in de grond geworteld is. Je dijbeenspieren worden als enige spiergroep specifiek getraind. Het lichaam is rechtop, zodat alle andere spieren in principe ontspannen zijn. Je dijbeenspieren worden gezien als de motoren van je bewegingsapparaat. Alle andere spieren gebruik je voor je balans.

Deze conditionering maakt tennisslagen mogelijk waarin kracht en ontspanning samengaan. Ontspanning vertaalt zich bij tennis in de nauwkeurigheid, die nodig is om de bal over het net en binnen de lijnen te slaan.

Beter tennissen

Iedere tennisser wordt elk jaar een beetje beter, tot hij zijn persoonlijk topniveau bereikt. Daarna kun je van alles proberen, maar het resultaat zal marginaal zijn: ander racket, meer trainen, andere slagen aanleren, andere tennisleraar.....

Het plafond dat je bereikt wordt bepaald door factoren als aanleg (balgevoel), fysieke mogelijkheden en beperkingen (kracht, snelheid) maar vooral ook door je manier van bewegen.

Aanleg kun je niet beïnvloeden. Je hebt talent, of je hebt geen talent. Kracht en snelheid nemen na je dertigste alleen maar af. Maar je manier van bewegen kun je tot ver na je tachtigste verbeteren door taijiquan te beoefenen. Je progressie is in taijiquan te toetsen door pushing hands te beoefenen. In tennis merk je het aan je wedstrijdresultaten.

Leerweg

Taijiquan is geen wondermiddel dat maakt dat je heel snel heel veel beter gaat tennissen. Als mensen een jaar taijiquan beoefenen bewegen ze meestal houteriger en stunteliger dan ooit. Het bewust bezig zijn met de manier waarop je beweegt maakt je ook bewust van je tekortkomingen. Daar word je niet direct blij van. Tekortkomingen overwinnen vraagt de nodige aandacht en het gaat langzaam. Alleen de ontspanningsoefeningen van taijiquan hebben wel direct resultaat.

Na het eerste jaar taiji-training merk je langzaam maar zeker het effect van beter bewegen. Je wodt vitaler en energieker. Die ontwikkeling is (in tegenstelling tot conditietraining) van blijvende aard.  De investering betaalt zich daarna steeds meer terug. Er komt steeds meer ‘rechtop’ en steeds meer ontspanning in je motoriek.

Als ik naar mijn eigen filmpjes kijk zie ik dat mijn rug in mijn schoudergebied nog niet zo recht is als ik zou willen. Mijn hoofd hangt nog te vaak teveel voorover. Maar vergeleken met een jaar geleden is het al een stuk beter. En iets van innerlijke kracht is toch ook wel te zien, ook al is het nog niet veel in vergelijking met Chen Xiaowang of andere echte meesters.

Motivatie

Mijn meest motiverende voorbeelden zijn bejaarden en psychisch gestoorden.

Eén bezoekje aan een bejaardentehuis is genoeg om in te zien hoe belangrijk een ontspannen manier van bewegen is. Spieren die je niet genoeg ontspant en gewrichten die je niet genoeg gebruikt verliezen langzaam maar zeker hun mobiliteit.

Eén bezoekje aan een psychiatrische inrichting is genoeg om te begrijpen hoe belangrijk het is om je spieren volledig te ontspannen. Psychische spanningen zie je terug in spierspanning en dus ook in motoriek. Het lichaam beïnvloedt de geest net zo goed als andersom. ‘Normaal’ zijn is ontspannen zijn.

Meer bewegen is altijd goed. Taijiquan is veruit de meest doordachte en effectieve lichaamstraining die ik ken.

Bewegingen beoordelen

Als we een (Chen stijl-) taijivorm beoordelen gebruiken we vijf criteria:

1. 1.Choreografie: kent de beoefenaar de voorgeschreven bewegingen goed genoeg?
   

2. 2.Ontspanning = ‘rechtop’: licht boven, zwaar beneden. Oftewel yin boven het middenrif, yang onder het middenrif.
   

3. 3.Gewichtverplaatsingen: zuiver horizontaal en precies ver genoeg om recht boven je (nieuwe) voet te komen.
   

4. 4.Draaibewegingen: buik (bekken) eerst, daarna schouders, ellebogen, polsen, vingers.
   

5. 5.Aandacht: vrij rondstromende energie (chi of qi) volgt de drie instrumenten die je hebt om je energie te sturen: adem, beweging, aandacht.
   

Details

Naast deze criteria letten we op allerlei details, die je ook heel goed bij topschaatsers terug kunt zien, bijvoorbeeld:

1. •Hoe zet je je voet op de grond (eerst de hiel, dan de tenen)
   

2. •Gewicht is altijd achterop de voet, recht onder de enkel. (Ontspannen onderbenen)
   

3. •Knieën zijn nooit overstrekt (kwetsbaar) en steken nooit vooruit, voorbij de tenen.
   

4. •Kracht wordt gegenereerd in de dijbenen en liezen.
   

5. •Vertikale as in het lichaam vormt de basis voor spiraalbewegingen.
   

6. •Het draaien van de handen schakelt de energiepool om van yin (ontvangend) naar yang (wegduwend) en omgekeerd.
   

Al deze principes van ‘correct bewegen’ werden 400 jaar geleden al gedoceerd, zonder dat er een tennisbal of een schaats aan te pas kwam. Je leert ze het best met de juiste aandacht voor je lichaam en (dus) zonder uiterlijk doel.

Klik hier als filmpje TaiChi en Tennis Deel 1 niet zichtbaar is.

Klik hier als filmpje TaiChi en Tennis Deel 2 niet zichtbaar is.